🔹 مقدمه
استانداردهای پساب خروجی در ایران یکی از مهمترین الزامات زیستمحیطی برای تصفیهخانههای فاضلاب شهری و صنعتی هستند که رعایت آنها نقش کلیدی در حفاظت از منابع آب و محیط زیست دارد.
پساب خروجی تصفیهخانه ها یکی از مهم ترین شاخص های ارزیابی عملکرد سیستم های تصفیه فاضلاب شهری و صنعتی است. در ایران، رعایت استانداردهای پساب خروجی مطابق الزامات سازمان حفاظت محیط زیست، شرط اصلی تخلیه ایمن پساب به منابع آب سطحی، آب های زیرزمینی و استفاده مجدد در کشاورزی و صنعت محسوب میشود. شناخت دقیق این استانداردها نقش کلیدی در طراحی، بهره برداری و ارتقای تصفیه خانه های فاضلاب دارد.
🔗 تصفیه فاضلاب شهری و الزامات طراحی
🔹 استانداردهای پساب خروجی در ایران چیست؟
استانداردهای پساب خروجی در ایران توسط سازمان حفاظت محیط زیست تدوین شده و شامل حدود مجاز پارامترهای فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی پساب است. این استانداردها بسته به محل تخلیه پساب (آبهای سطحی، چاه جذبی، کشاورزی، بازچرخانی صنعتی) متفاوت هستند.
🔹 مهمترین پارامترهای کنترل کیفیت پساب خروجی
🔹 شاخص BOD و COD
- BOD نشان دهنده بار آلی قابل تجزیه زیستی
- COD بیانگر کل مواد اکسیدشدنی
- کاهش این دو شاخص شرط اصلی انطباق با استانداردهای محیط زیست است
🔹 TSS و مواد جامد معلق
- کنترل TSS برای جلوگیری از آلودگی منابع آبی
- ارتباط مستقیم با کارایی ته نشینی و فیلتراسیون
🔹 pH، دما و شوری
- pH مجاز معمولاً بین 6 تا 8.5
- کنترل شوری برای جلوگیری از آسیب به خاک و گیاهان
🔹 نیتروژن و فسفر
- حذف نیتروژن برای جلوگیری از اوتریفیکاسیون
- کاهش فسفر بهویژه در تخلیه به آب های سطحی
🔗 شاخص های کیفیت فاضلاب و روش های پایش
🔹 الزامات محیط زیست برای تخلیه پساب
الزامات محیط زیست شامل:
- پایش مستمر کیفیت پساب خروجی
- نمونه برداری دوره ای
- ثبت و گزارش دهی نتایج آنالیز
- رعایت حد مجاز آلودگی در تمام شرایط بهره برداری
عدم رعایت این الزامات میتواند منجر به جریمه، توقف فعالیت یا الزام به ارتقای سیستم تصفیه شود.
🔹 تفاوت استاندارد پساب شهری و صنعتی
پساب صنعتی به دلیل تنوع آلاینده ها، معمولاً دارای:
- COD بالاتر
- فلزات سنگین
- ترکیبات شیمیایی خاص
است و نیاز به تصفیه پیشرفته تر و کنترل دقیق تری نسبت به پساب شهری دارد.
🔹 نقش استانداردها در طراحی تصفیه خانه فاضلاب
استانداردهای پساب خروجی مستقیماً بر:
- انتخاب فرآیند تصفیه
- طراحی واحدهای بیولوژیکی و شیمیایی
- ظرفیت حوض ها
- سیستم های تصفیه ثالثیه
تأثیر میگذارند و مبنای اصلی طراحی مهندسی محسوب میشوند.
🔗 تصفیه پیشرفته فاضلاب و ارتقای کیفیت پساب خروجی
🔹 جمع بندی
استانداردهای پساب خروجی در ایران نقش تعیین کننده ای در حفاظت از منابع آب، سلامت محیط زیست و پایداری پروژه های تصفیه فاضلاب دارند. رعایت حدود مجاز پارامترهایی مانند BOD، COD، TSS، نیتروژن و فسفر، شرط اصلی تخلیه ایمن پساب و استفاده مجدد از آن در کشاورزی و صنعت است. انطباق طراحی و بهره برداری تصفیهخانه ها با الزامات سازمان حفاظت محیط زیست، علاوه بر جلوگیری از پیامدهای قانونی، موجب افزایش راندمان سیستم، کاهش هزینه های اصلاحی و ارتقای کیفیت پساب خروجی میشود. بنابراین، شناخت دقیق این استانداردها و پایش مستمر پساب، یکی از ارکان اساسی مدیریت فاضلاب شهری و صنعتی در ایران محسوب میشود.